De vergrijzing in België: uitdagingen en perspectieven tot 2070
De Belgische bevolking vergrijst in snel tempo. Wat betekent dit voor onze sociale zekerheid, pensioenen en verzekeringssector? Het Jaarlijks Verslag 2025 van de Studiecommissie voor de Vergrijzing (SCvV) biedt een actueel en genuanceerd beeld van de budgettaire en sociale gevolgen van deze demografische evolutie.
1. Vergrijzing: een structurele uitdaging
De SCvV werd opgericht om de impact van de vergrijzing op de overheidsfinanciën en het sociaal beleid te monitoren. In haar jongste rapport geeft de commissie een nieuw vooruitzicht tot 2070. De Belgische bevolking zal in die periode groeien van 11,8 miljoen (2024) tot bijna 13 miljoen (2070), maar vooral de groep 67-plussers stijgt met meer dan 50%. De afhankelijkheidsratio (aantal 67-plussers t.o.v. 18 tot 66-jarigen) klimt van 28,5% naar 42,8%.
2. Budgettaire impact: stijgende sociale uitgaven, maar minder dan in vorige publicaties
De sociale uitgaven stijgen van 25,8% van het bbp in 2024 tot 27,5% in 2070. De grootste stijging situeert zich vóór 2050, daarna vlakt de groei af. De vergrijzingskost bedraagt over de hele periode 1,7 procentpunt van het bbp, wat zo’n 10,5 miljard euro is in huidige geldwaarde. Opvallend: de uitgaven voor gezondheidszorg nemen het sterkst toe (+2,1 procentpunt), terwijl de pensioenkost gematigder stijgt (+0,9 procentpunt).
Deze laatste kost ligt 1,9 procentpunt van het bbp lager dan in het vorige verslag, vooral dankzij recente hervormingen zoals de beperking van werkloosheidsuitkeringen in de tijd en de pensioenhervorming. Dit wijst op het belang van beleidsmaatregelen om de vergrijzingsfactuur beheersbaar te houden.
3. Pensioenhervorming: minder kosten, maar ook sociale gevolgen
De federale pensioenhervorming van de regering De Wever heeft een aanzienlijke impact. De hervorming reduceert de budgettaire pensioenkost met 1,8 procentpunt van het bbp tegen 2070. Deze daling is vnl. het gevolg van hervormingen zoals de invoering van een bonus-malus systeem een verhoging van de pensioenleeftijd voor bepaalde beroepsgroepen alsook de afschaffing van preferentiële tantièmes en de tijdelijke opschorting van de welvaartsenveloppe bij pensioenen.
Sociaal gezien zijn de gevolgen niet neutraal: de gemiddelde pensioenvervangingsratio (verhouding tussen het gemiddeld rustpensioen van de gepensioneerden en het gemiddeld beroepsinkomen) daalt, vooral bij ambtenaren (-11,9% tegen 2070), werknemers (-9,2%) en in mindere mate bij zelfstandigen (-3,1%). Vrouwen worden in de werknemers- en zelfstandigenregeling relatief zwaarder getroffen, wat de pensioenkloof net vergroot.
In de ambtenarenregeling is het effect sterker voor mannen, wat de kloof daar dan weer verkleint.
4. Armoederisico bij ouderen: sterke daling door hogere minimumpensioenen
Een positieve noot: het armoederisico bij 65-plussers is in 2023 gedaald tot 12,2%, en bij gepensioneerden zelfs tot 10,7%. Dit is lager dan het gemiddelde voor de totale bevolking (11,5%). De daling is vooral te danken aan de reële verhogingen van de minimumpensioenen tussen 2021 en 2023.
5. Relevantie voor de verzekeringssector
De vergrijzing blijft een structurele uitdaging, ook al toont het rapport aan dat via overheidsmaatregelen de kost toch kan worden getemperd. Verzekeraars staan hierbij klaar om de burger te helpen op pensioen- en gezondheidsvlak:
De dalende vervangingsratio’s vergroten de behoefte aan individuele en collectieve aanvullende pensioenen;
De sterke stijging van de zorguitgaven benadrukt het belang van hospitalisatieverzekeringen en verzekeringen ambulante kosten die deze uitgaven mee helpen betaalbaar houden voor de burger
6. Conclusie
De vergrijzing is geen onoverkomelijk probleem, maar vraagt blijvende aandacht. Het SCvV-rapport 2025 laat zien dat beleidsmaatregelen de overheidskosten inzake sociale uitgaven kunnen temperen. De rol van aanvullende pensioenen, die voor een hogere levensstandaard kunnen zorgen zonder het ontregelen van het overheidsbudget, en aanvullende ziekteverzekeringen, die de oplopende gezondheidskosten voor de burger helpen dragen, zijn dan ook cruciaal naar de toekomst toe!